Van Paul Gellings verscheen vorige week 'Steden van Pandora', een bundel met drie vertellingen.
Van Paul Gellings verscheen vorige week 'Steden van Pandora', een bundel met drie vertellingen. (Foto: )

Vertellingen over onafwendbare rampen

Zwolle - Wie een doos van Pandora opent, haalt zich, volgens de Griekse mythologie, narigheid op de hals. In de drie vertellingen van ‘Steden van Pandora’, het nieuwe boek van Paul Gellings is dat niet anders. “Een soort van noodlot voor de mensheid, er zijn altijd rampen die onafwendbaar zijn, hoezeer men ook zijn best doet om het paradijs intact te houden.”

(door Joop de Haan)

De verwijzing naar de mythologie is niet voor niets. “Je laat daarmee zien dat het gaat over universele dingen die vroeger al gebeurden, die nu gebeuren en die altijd zullen blijven gebeuren.”

Gellings schrijft daar al decennia over. Tien romans en vijf dichtbundels, geschreven in zijn vrije tijd, overdag was hij docent. In de herfst van 2019 ging hij met pensioen. Sindsdien werkt hij dagelijks aan een omvangrijk project. “Een grote familiegeschiedenis over mijn Duitse opa die hier in de jaren 20 naar toe is gekomen en in 1939 is genaturaliseerd. Hij was kunstsmid in Rotterdam. Maar omdat dit boek nog even op zich zou laten wachten, hebben mijn uitgever en ik deze bundel samengesteld.”

Dat was Gellings al eerder van plan, maar het kwam er niet van. Twee van de drie vertellingen in 'Pandora' verschenen al als afzonderlijke novelles. ‘Manchester’ in 2009 en ‘Een vlakte in de stad’ in 2004. “Ik wilde ze altijd nog een keer in een groter geheel opnemen. Dit is ook geen tussendoortje, ik heb er met grote bevlogenheid aan gewerkt. Ik ben er ingedoken en heb het breekijzer er ingezet. Het zijn wezenlijk andere verhalen geworden.”

Het eerste verhaal speelt in Hardenberg en Manchester. “Waar een man een dood meisje ontvlucht en een levende vrouw vindt”, vat Gellings samen. Het derde verhaal heeft Enschede als decor, na de vuurwerkramp van 2000. Hij woonde er als kind. “Ik wilde Enschede vastleggen zoals het er bij lag na de ramp, omdat er op een geven moment ook géén vlakte in de stad meer zou zijn. Met die knal van de vuurwerkramp knapte er ook iets in mij open, een doos vol herinneringen. Ik heb het gebied goed gekend, ik heb vlakbij gewoond en er op school gezeten. Ik kende blind de weg in het oude Roombeek.”

In de verwoeste vlakte staan zelfs twee dozen van Pandora. “Eerst die met vuurwerk, die alles in de as legt. Daarna de doos met bestuurlijk gekonkel, gelieg en zwarte pieten.” Waar Gellings niks van moet hebben. “Ik ben een beetje een tegenaantrapper, tegen geïnstitutionaliseerde misstanden. Het is maatschappelijke betrokkenheid, het is ook een extra laag, als je laat zien in wat voor wereld het verhaal geplaatst kan worden. Gelaagdheid is sowieso goed, dat je het op meerdere manieren kunt lezen. Zoals je in een schilderij mooie doorkijkjes kunt hebben, kan dat in een boek ook. Een van die doorkijkjes kan maatschappijkritiek zijn.”

Het tweede verhaal, ‘Helen’, heeft dat juist niet. “Heimwee is de motor onder dit verhaal.” Het gaat over dolende dertigers in de jaren 80, in Beijum, een nieuwbouwwijk in Groningen. “Ik had er in de jaren 80 al een eerste versie van geschreven. In 2016 heb ik het nog een keer bewerkt, toen ik bezig was met mijn verhalenbundel ‘Zondagavondbuurt’. Maar het verhaal was te lang om het op te nemen in een bundel korte verhalen. Afgelopen winter heb ik het fors zitten bewerken. Het verhaal is helemaal gebaseerd op ware gebeurtenissen. Ikzelf en de hoofdfiguur vallen samen, daar hoef je niet literair-wetenschappelijk over te doen.”

Gellings woonde en werkte indertijd in Groningen. “Ik had daar ook een vriendin met wie ik een broer-zusrelatie had, maar wel met spannende kantjes. Helen was verliefd op de liefde, maar niet op de ik-figuur, nou ja, misschien een beetje. Ik zou het een onderhuidse liefdesgeschiedenis noemen. Je hebt een spanningsveld, dat tegelijkertijd een erotisch magnetisch veld is. Er gebeurt ook op dat terrein wat, maar dat is niet de kern. Het gaat om de band die ze hebben in een bepaalde tijd.”

Drie steden, drie vertellingen. Maar niet over de eigen stad Zwolle. “Ik noem de stad wel een paar keer in de verhalen. En de verhalen over Manchester, Groningen en Enschede zijn opgetekend achter een zolderraam aan het Herfterplein, hier in Zwolle. Het is hier aangenaam toeven, ik heb hier de rust om te schrijven.”

'Steden van Pandora' is verschenen bij uitgeverij Passage Groningen. Het boek is in Zwolle gesigneerd verkrijgbaar bij de boekhandels Waanders en Westerhof.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden