Logo peperbus.nl


Directrice van het Vrouwenhuis, Saskia Zwiers haalde samen met historicus Jan ten Hove de lang verborgen historie van de Zwolse ouderenhuisvesting naar boven. Het resultaat is te lezen in het boek 'Hofjes in Zwolle'. (Foto: Carijn Oomkens)
Directrice van het Vrouwenhuis, Saskia Zwiers haalde samen met historicus Jan ten Hove de lang verborgen historie van de Zwolse ouderenhuisvesting naar boven. Het resultaat is te lezen in het boek 'Hofjes in Zwolle'. (Foto: Carijn Oomkens)

Onderzoek toont vergeten hofjes

Onwetend van de historie achter de dikke muren en zware luiken, wandelen veel bezoekers van de binnenstad wekelijks zonder omkijken langs het Vrouwenhuis over de Melkmarkt. En dat terwijl er een schat aan oude bijzondere interieurs en schilderijen verborgen gaat tussen de charmante trapgevel en de ietwat onopvallende entree aan de Voorstraat. Eeuwenoud zelfs, want het Vrouwenhuis viert dit jaar haar 275-jarige bestaan. En wie jarig is, trakteert.

(Door Carijn Oomkens)

"Dat het Vrouwenhuis 275 jaar bestaat, is op zich geen bijzondere mijlpaal", relativeert directrice en conservator Saskia Zwiers het jubileum. "Maar ik vind het toch leuk om er aandacht aan te besteden. Daarom hebben we een heel jaar feest: van 4 februari 2017 tot 4 februari 2018."

Het museum begon 275 jaar geleden als een oude vrouwenhuis. Oprichtster Aleida Greve (1670-1742) liet haar huis bij haar overlijden verbouwen tot een huis waar oude, alleenstaande vrouwen hun laatste jaren konden slijten. De eerste bewoonster was Aleida's eigen huishoudster Sophia. In 1984 verliet de laatste bewoonster het huis. Wie nu over de drempel stapt, kan zich laten rondleiden door drie eeuwen: van Aleida Greve tot de kamers van de laatste bewoonsters. Boven worden nog kamers verhuurd aan conservatoriumstudentes.

In het Vrouwenhuis zijn in het feestjaar een aantal speciale activiteiten, zoals thema- en theaterrondeleidingen en een reünie voor de voormalige studentes die er op kamers woonden. Het feestjaar wordt geopend met een bijzonder boek. "Het Vrouwenhuis was niet het enige oude verzorgingshuis in Zwolle. Al in 1309 kende Zwolle het Heilige Geestgasthuis of Binnengasthuis waar ouderen konden wonen. Het werd gesticht door de stad als een passantenhuis en later werd het voorbehouden aan ouderen. In 1444 stichtte Johan van Ittersum het eerste particuliere hofje. Dit was het Sint Laurensgasthuis in de Sassenstraat, op de plek waar nu Blauwdruck zit", vertelt Zwiers. "Maar over de Zwolse hofjes en gasthuizen is nauwelijks iets bekend. De hofjes werden hier gehuisvest in bestaande panden", legt ze uit. "Anders dan bijvoorbeeld in Leiden, waar echte hofjes werden gebouwd met huisjes rond een binnenplaats - een beetje zoals nu de Krasse Knarrenhof. Uiteindelijk verdwenen ze uit het straatbeeld."
Zwiers deed samen met haar partner Jan ten Hove, historicus en auteur van het standaardwerk 'Geschiedenis van Zwolle' onderzoek naar de geschiedenis van Zwolse ouderenhuisvesting. De resultaten verwerkten ze in het boek 'Hofjes in Zwolle 700 jaar huisvesting voor ouderen'. "Het is een cadeautje van het Vrouwenhuis, aan de geschiedschrijving van Zwolle", legt Zwiers uit.

De ouderenhuizen werden veelal opgericht door rijken als een vorm van liefdadigheid en een manier om in Gods gratie te komen. Maar ook als promotie van de familienaam en als een soort statussymbool. Ouderen die niet op familie konden leunen, maar nog wel in staat waren om voor zichzelf te zorgen konden er onderdak krijgen. "We kwamen erachter dat de Meester van Zwolle, de bekende graveur Johan van den Mynnesten, in 1504 een Oude Mannenhuis stichtte: het St. Christoffel Proevenhuis in de Bitterstraat. En in de archieven van de Roelinkshuizen, die zaten rond 1637 in de Kromme Jak, lazen we een sneu verhaal over een zoontje van een van de bewoonsters. Na het overlijden van zijn moeder schreef de administrateur dat het jongetje zwarte kousen moest krijgen voor de begrafenis", vertelt ze. Burgemeester Henk Jan Meijer kreeg zaterdag het eerste exemplaar van 'Hofjes in Zwolle 700 jaar huisvesting voor ouderen' uitgereikt. Het boek is vanaf nu in de Zwolse boekhandels te koop, en op 16 maart geeft Zwiers een lezing over het onderwerp bij het Erfgoedplatform 'Onzichtbaar Zwolle' in het HCO.

Het museum is alleen op afspraak geopend en verzorgt rondleidingen bij evenementen zoals Nationale Monumentendag en de Nacht van het Vrouwenhuis. In het feestjaar houdt het Vrouwenhuis bovendien elke maand een speciale ontvangst met een kopje thee. Bezoekers worden dan de hoogtepunten van het huis getoond. De eerste is op 18 februari en gaat over het Poppenhuis: het Vrouwenhuis op schaal 1:12. Andere ontvangsten tonen de zolders en kelders van het huis. "We laten steeds iets zien wat anders verborgen blijft voor bezoekers", aldus Zwiers. De ontvangsten worden steeds aangekondigd op de website, en hebben plaats voor circa 15 personen. Wie wil deelnemen kan reserveren via de website.

vrouwenhuiszwolle.nl

Reageer als eerste
Meer berichten