Foto: Joop de Haan
Column

Pas op de plaats

Wij worden het gelukkigst van relatief onaangetaste plaatsen en gebieden, waar rust en ruimte gevonden kan worden. Gebieden waar we ons kunnen terugtrekken, bijkomen en energie kunnen opdoen. Waar we 'een alleen-op-de-wereld' gevoel vinden en daarna samen een drankje kunnen doen. Dat is tenminste de uitkomst van onderzoek naar gelukgebieden.

Deze plekken zijn schaars in ons land en als we niet oppassen worden ze steeds schaarser. Er zijn in ons kleine, dichtbevolkte land immers veel concurrerende claims op de beschikbare ruimte. Door Brussel en de Raad van State worden we nu gelukkig gedwongen tot een 'PAS op de plaats'.Het PAS (Programma Aanpak Stikstof) komt niet uit de lucht vallen. Al jaren is bekend dat rondom aangewezen natuurgebieden voor nieuwe activiteiten die stikstof uitstoten een directe compensatie moet worden gevonden. Het bedrijfsleven heeft daar al heel wat mee te stellen gehad. Maar nu wordt ook de overheid zelf hiermee geconfronteerd. Eerdere waarschuwingen en adviezen om alternatieve plannen te ontwikkelen waren aan dovemans oren gericht. Oliedom, want nu heeft Brussel en de Raad van State dus ingegrepen. Wat voor de bedrijven geldt, geldt ook voor de overheid.

Daarmee liggen de landbouw, maar ook de woningbouw, nieuwe wegen en luchthavens op hun gat. In het kleine Nederland heeft iedere nieuwe ontwikkeling immers wel te maken met één van de 166 aangewezen natuurgebieden. En de aanvankelijke gedachte dat de soep wel niet zo heet gegeten zou worden als ze wordt opgediend gaat niet op. Zo is er weer uitstel voor Lelystad Airport, kan de snelweg bij Utrecht door Amelisweerd niet worden verbreed en dreigt een bouwstop voor veel woningbouwprojecten. En als de politiek blijft vasthouden aan het beschermen van de landbouw dan zal elders veel extra compensatie moeten worden gevonden. Het uitstel van de genoemde projecten zou dan wel eens het definitieve afstel kunnen betekenen.

Het jarenlang ontbreken van een duidelijke, samenhangende ruimtelijke visie in ons land breekt gaat ons nu opbreken. Het zou geen slechte gedachte zijn om toch weer eens een nationale nota ruimtelijke ordening op te stellen? Daarin kan dan voor de middellange termijn worden vastgelegd wat we willen met onze woningbouw, infrastructuur, landbouw en natuur. Als het kan met een flinke dosis ambitie en lef, zoals start- en landingsbanen van Schiphol in zee, woningbouwlocaties die van de vier grote steden een echte rand- of bandstad maken, tracés voor hogesnelheidstreinen (Europese middenafstanden), uitbouw van het openbaar vervoer en locaties voor energieparken.

De gedwongen 'PAS op de plaats' zou hiervoor een goed startmoment kunnen zijn. En het zou een goede gedachte zijn om de resultaten van de recente onderzoeken over gelukgebieden mee te nemen. Die geven immers aan dat we het meest gelukkig worden van gebieden zoals de kust, de Utrechtse Heuvelrug, de Wadden en dichterbij de Veluwe, Wieden en Weerribben. Die gebieden zouden we moeten koesteren. Aantasting door de aanleg van woonwijken, zonnepaneelparken of een vliegveld moet voorkomen worden, zoals we dat in de jaren 60 en 70 met het Groene Hart hebben bewerkstelligd. Ons geluk verdient een dergelijke pas op de plaats.

Frits Smit

Joop de Haan
Meer berichten