Marianne Grooten (rechts): “Een conflict ontstaat vaak vanuit onbegrip. Een blaffende hond bij de buren is storend, maar als je weet dat de eigenaren zelf ook met de handen in het haar zitten, ontstaat begrip.” (Foto: Natascha Jannink)
Marianne Grooten (rechts): “Een conflict ontstaat vaak vanuit onbegrip. Een blaffende hond bij de buren is storend, maar als je weet dat de eigenaren zelf ook met de handen in het haar zitten, ontstaat begrip.” (Foto: Natascha Jannink)

Burenruzie? Los het samen op!

Buurtbemiddeling Zwolle ontstond precies twintig jaar geleden. Het gedachtegoed achter deze vrijwilligersdienst van Travers Welzijn is echter actueler dan ooit; het past precies binnen de huidige participatiesamenleving. "Voor het oplossen en voorkomen van burenruzies zijn we niet afhankelijk van instituten; we lossen het samen op, met mensen uit de stad."

Geluidsoverlast. Daarover ging het allereerste conflict waarin 20 jaar geleden werd bemiddeld door Buurtbemiddeling Zwolle. "Het conflict speelde al jaren en was al bekend bij diverse instanties. En toen verwachtte men wonderen van Buurtbemiddeling", blikt Els Rodink terug. Zij was de eerste coördinator Buurtbemiddeling. "Wonderen zijn niet geschied, maar de mensen waren na onze bemiddeling wel weer 'on speaking terms'. Dat effect vonden we heel bijzonder toen."


Rodink is inmiddels gepensioneerd, maar volgt nog altijd de ontwikkelingen van Buurtbemiddeling. Ze is aangenaam verrast over hoe zeer Buurtbemiddeling bij de participatiegedachte van nu past. "Met de terugtredende overheid en de overtuiging dat mensen elkaar zo veel mogelijk kunnen helpen, is Buurtbemiddeling actueler dan ooit."

Bespreekbaar

"Voor het oplossen en voorkomen van burenruzies zijn we inderdaad niet afhankelijk van instituten; we lossen het samen op, met mensen uit de stad", beaamt Marianne Grooten, sinds 2002 coördinator Buurtbemiddeling bij Travers Welzijn. "Bij Buurtbemiddeling worden conflicten bespreekbaar. Eerst gaan we in gesprek met de ene buur, dan met de andere. Vervolgens proberen we beide partijen samen om tafel te krijgen. We hebben een succesratio van ruim zestig procent."

Zwolle voorop

Zwolle liep 20 jaar geleden voorop in de totstandkoming van Buurtbemiddeling. Aleid Wolfsen, toenmalig parketmedewerker in Zwolle en later burgemeester van Utrecht, maakte in 1994 in Amerika kennis met de San Francisco Community Board (SFCB). De mogelijkheid om zelf conflicten aan te pakken, zonder interventies van instanties, sprak hem aan en eenmaal terug in Zwolle vertelde hij het rond.

Dat leidde tot een startsubsidie van de gemeente Zwolle en het ministerie van Justitie, waarmee Stichting Stad en Welzijn (nu Travers Welzijn) in 1996 Buurtbemiddeling startte. In diezelfde periode begonnen ook Rotterdam en Gouda, wat snel uitgroeide naar meer steden. Nu, anno 2016, kunnen in meer dan 230 gemeenten mensen een beroep doen op Buurtbemiddeling. Het ministerie van Veiligheid en Justitie streeft in samenwerking met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) naar een landelijke dekking in 2017.

Recht doen

Het unieke van Buurtbemiddeling is dat het los staat van instanties als politie, woningbouwvereniging of rechtspraak. De gemeenschap lost het zelf op, immers de vrijwillige bemiddelaars, die zijn opgeleid door Travers Welzijn, behoren zelf tot de stad, wijk of buurt. Zij hebben geheimhoudingsplicht en gaan als gelijken in gesprek met de conflicterende partijen.

Henk Lobers is al van begin af aan buurtbemiddelaar in Zwolle. "We hebben momenteel 35 bemiddelaars, een gevarieerd team van allerlei leeftijden, achtergronden en afkomsten. Wij bemiddelaars hebben één ding gemeen: we steken belangeloos tijd in constructieve gesprekken. We proberen niet de rechter te zijn; we zijn neutraal en zijn niet meer of minder dan de buurtbewoners."

Online

Wie een oplossing voor een conflict met de buren zoekt, start zijn zoektocht vaak op het wereldwijde web. Daar heeft Grooten op ingespeeld met een landelijke website. Bezoekers worden direct doorverwezen naar de voor hen dichtstbijzijnde organisatie voor Buurtbemiddeling.

De bekendheid van Buurtbemiddeling groeit voortdurend. Het aantal hulpvragen in Zwolle stijgt jaarlijks. Van 74 aanvragen in 2001, naar 95 in 2011 tot 125 in recordjaar 2014. Begin oktober 2016 staat de teller al op 112, terwijl het jaar nog niet is afgerond.

Begrip creëren

Een conflict ontstaat vaak vanuit onbegrip en onwetendheid. Buurtbemiddelaar Lobers kan zich nog goed zo'n geval herinneren, waarin onbegrip tot angst leidde: "Vijf mensen in één portiek waren bang voor een man die daar vaak dronken rondliep. Ze dachten ook dat hij pistolen op zak had. Toen vroegen we aan deze meneer of ze bang moesten zijn. En die man zei tegen de buurvrouw, op zijn Zwols: 'nee hoor wieffie, u hoeft niet bang te wezen, want ik doe u echt niets'. Ze namen afscheid en gaven elkaar een kus. Zo zie je maar dat elkaar leren kennen vaak al genoeg is. En daar steken we bij Buurtbemiddeling op in. Het gaat er niet om gelijk te krijgen, maar om onderling begrip te creëren."

Aard van de klachten


In 2015 ging in Zwolle 30 procent van de buurtbemiddelingsituaties om geluidsoverlast, 20 procent om schelden, dreigen of pesten, 15 procent om een verstoorde relatie, 6 procent om dierenoverlast en 6 procent om geschillen rond tuin of grond.

Verder kwamen geschillen over rommel, parkeerproblemen, overlast door kinderen en stank voor.

Meer berichten