Logo peperbus.nl


Jacob Donze voor zijn eigen Buurtmuseum aan de Hoogstraat. Hij kent de mores van de Kamperpoort.
Jacob Donze voor zijn eigen Buurtmuseum aan de Hoogstraat. Hij kent de mores van de Kamperpoort.
Peperkorrels

Buurtmuseum Kamperpoort verbindt verleden met vandaag

Het is slechts een zakelijk fragment in De Geschiedenis van Zwolle, het boek van Jan ten Hove. In 1892 was één op de vier woningen in de Kamperpoort overbevolkt en moest soms zelfs het toilet gedeeld worden met de buren. Toen ik dat las, begreep ik beter het verhaal van Jacob Donze, de stuwende kracht achter buurtmuseum Kamperpoort.

(Door Anton Cramer)

Tijdens een paar koppen koffie had hij gesproken over gezinnen van twintig kinderen in de kleine arbeidershuisjes. Hij had me die woningen ook laten zien en toch kon ik me daar geen voorstelling van maken. Het geschiedenisboek wel.

Toen begreep ik de foto's die in het buurtmuseum aan de wand hangen. Op heel oude foto's ontbreekt de lach op de gezichten. Harde, knoestige koppen kijken je aan. Naarmate de tijd en dus de welvaart vordert, breekt de glimlach voorzichtig door in de portrettengalerij van het piepkleine pandje aan de Hoogstraat 88. Een huisje waarin onnoemelijk veel mensen hebben gewoond. Een woninkje dat gesloopt is geweest en met de zelfde stenen stuk voor stuk is opgebouwd in de oorspronkelijke staat.

Van buiten en binnen ademt de sfeer van toen. Letterlijk en figuurlijk bepaalt hier de geschiedenis de toekomst van de wijk, waarvan een wezenlijk deel, de Vogeltjesbuurt de laatste jaren is vervangen door rode bakstenen huizen. 'Het Rode Dorp' is nu de naam in de volksmond.

Kamperpoorters, ze waren berucht. Ze kwamen uit een arbeiderswijk, met zijn eigen aardigheden. Ze kwamen voor elkaar op bij trammelant. Ellende, moeilijkheden en bonje, het werd gedeeld. Maar ook strijdbaarheid, plezier en hulpvaardigheid zijn punten die tellen in de ongeschreven wetten van de wijk. Door de huidige veranderingen zijn ze van een uitstervend soort. De samenhang die de Kamperpoort eeuwenlang tot een 'dorp in de stad' maakte verdwijnt zienderogen. Daarom wordt het buurtmuseum steeds meer de verbindende schakel met de toekomst omdat het verleden hier samenkomt met het heden. Jacob veegt in de herfst nog dagelijk zijn stoep. Hij is een van de weinigen die dat nog doet.

De Kamperpoort is de loop der eeuwen ettelijke keren van gedaante veranderd. Het was een dorp met z'n eigen voorzieningen naast de binnenstad. "Daar kwam je alleen als je een bijvoorbeeld een broek nodig had", vertelt Jacob Donze. "We hadden hier alles. Vijf slagers, vijf bakkers, café's. Huizen werden gesloopt en weer opgebouwd, eeuwen geleden ook al. Wat dat betreft is de laatste gedaanteverwisseling niet spectaculair. We ingrijpend, omdat de buurt steeds dichter aanschurkt tegen de binnenstad. Daarmee verdwijnt ook het volkse karakter dat de wijk eeuwenlang bepaalde.

Het klinkt apart, de oprichter van het buurtmuseum was vroeger sloper. In dienst van de Fa. Van de Vegt sloopte hij naar eigen zeggen half Zwolle en ook in de Kamperpoort. Nu koestert hij het verleden met de zorgzaamheid die je slechts bij moederkloeken tegen komt. Het buurtmuseum is zijn kindje dat inmiddels al dertien jaar bestaansrecht heeft.

Zijn liefde voor het verleden ontstond in zijn tijd als sloper. Hij vond achtergelaten oude foto's in de te slopen woningen. De Zwolse foto's heeft hij ondergebracht bij het Historisch Centrum Overijssel (HCO). De prenten uit de Kamperpoort zijn gearchiveerd en kopieën hangen aan de muren van zijn museum. Hij heeft op veel plekken in de Kamperpoort gewoond. Merelstraat, Kievitstraat ( waar hij met twintig kinderen door zijn oma werd opgevoed), Leeuwerikstraat, Grote Baan en Kleine Baan hebben geen geheimen voor de man die als jongen begon als bakkenlader voor een rijksdaalder in de week. Op zijn zestiende jaar kreeg hij een stuiver per ton geloste lading uit de schepen langs de Katerdijk. Hij kent de buurt en de mores als zijn eigen broekzak.

Hij klinkt wat weemoedig bij de vaststelling dat vooral de omgangsvormen van de wijk steeds meer vervagen. De sociale controle in de wijk is erg groot, maar ook daarvan wordt steeds meer het wezen afgeknabbeld. Met zijn buurtmuseum probeert hij het Kamperpoortgevoel terug te geven aan zijn wijk en de stad. Laat hij foto's zien van karakteristieke plekken waar gehuild en getroost werd. Toont hij de glimlach van ruig volk die steeds meer zichtbaar werd naarmate de tijd in hun voordeel verstreek.

Het buurtmuseum is een 'praatmuseum'. Foto's van karakteristieke plekjes en van prachtige mensen hangen beneden in de voormalige woonkamer. Hier kunnen bewoners kennis maken met de geschiedenis. Maar ook om verhalen te vertellen en naar elkaar te luisteren. Hier proef en voel je de geest van de Kamperpoort. Van dinsdag tot en met vrijdag geopend van 10.00 tot 17.00 uur.

www.buurtmuseumkamperpoort.nl

Meer berichten

Shopbox