Logo peperbus.nl


Auteur Karen Groeneveld.
Auteur Karen Groeneveld. (Foto: eigen foto)

Smaakvolle ketelkost uit Hanzetijd in kookboek

Het nieuwe Hanzekookboek met als ondertitel 'In de pan van de Middeleeuwen' staan typische eeuwenoude recepten die ook in de moderne keuken goed zijn te bereiden. Daarnaast geeft het boekje een inkijkje in het gewone doen-en-laten van de middeleeuwse mens in de Hanzesteden. Gerechten die destijds op het menu stonden en op eigentijdse wijze te bereiden zijn, zijn 'Swolse runderstoof', 'Elburger kroggen' en 'Kamper Steur'. Dit Kamper gerecht is, in tegenstelling tot wat de titel doet vermoeden, geen visgerecht maar een eiergerecht.

In het Hanzekookboek heeft auteur Karen Groeneveld meer dan twintig Hanze-recepten opgetekend, aangevuld met wetenswaardigheden en verhalen uit de late Middeleeuwen (van circa 1250 tot 1500). Een kookboek over de Hanzetijd past in de serie regionale kookboeken van haar hand over bijvoorbeeld de Veluwe, Achterhoek, Twente en de Zuiderzee. "Als je bezig gaat met streekgerechten, dan duik je ook de geschiedenis in." In haar zoektocht naar informatie over oude streekgerechten en gebruiken maakt auteur Groeneveld ook kennis met de Hanzetijd en vindt ze de Hanze een interessant onderwerp voor een nieuw kookboek. "De Hanzetijd is een hele belangrijke tijd geweest voor de lage landen, maar blijkt ook onbekend te zijn", vertelt Karen Groeneveld. "De Hanze was een hecht samenwerkingsverband tussen een groot aantal handelssteden in Noord-Europa. Door de Hanzehandel konden de plaatsen waar kooplieden actief waren zich vervolgens verder ontwikkelen. Het succes van de handel trok ook talloze ambachtslieden en kunstenaars naar de steden. Zo kon er in alle opzichten een rijke cultuur ontstaan in de Hanzesteden."

Als Groeneveld in de geschiedenis van de Hanze duikt, ontdekt ze ook dat enkele 'oude' Hanzesteden het netwerk nieuw leven hebben ingeblazen. Negen Nederlandse steden die in het Hanze-netwerk actief zijn, hebben een plek in het kookboek gekregen, namelijk Deventer, Doesburg ,Elburg, Harderwijk, Hasselt, Hattem, Kampen, Zutphen en Zwolle. "Recepten uit de Hanzetijd zijn ook een hele leuke manier om iets over de keuken van de Middeleeuwen te vertellen", aldus auteur Karen. Haar bronnen zijn enkele kookboeken en andere culinaire teksten die uit die tijd zijn overgeleverd. Ook put ze uit het eerste kookboek in het Nederlands dat in 1514 verscheen met de titel 'Een notabel boecxken van cokeryen'. "Dan blijkt dat de gastronomie in die tijd heel internationaal was door de vele onderlinge contacten met andere landen. Maar over wat de gewone mensen dagelijks aten, weten we heel weinig. Wat we wel weten, is dat gewone mensen doorgaans aten wat voorhanden was. Woonde je aan het water, dan stond vaker vis op het menu. Woonde je op het platteland, dan haalde je de groenten van het seizoen uit de hof. Boven het vuur hing een grote ketel waarin het voedsel werd bereid; ketelkost, een middeleeuwse variant van de eenpansmaaltijd."

Karen Groeneveld heeft veel plezier beleefd aan het schrijven van het nieuwe Hanzekookboek en heeft er zelf ook veel van geleerd. "Ons beeld van de Middeleeuwen met ruwe mensen die aan kippenpoten kluiven waarbij het vet van hun kinnen druipt, daar klopt helemaal niets van", lacht de auteur. "De mensen aten heel netjes." Wat haar ook is opgevallen, is het grote verschil tussen mensen die arm waren en mensen met veel geld. "Specerijen waren heel populair bij mensen met geld. Je ziet bijvoorbeeld dat in de middeleeuwse keuken heel enthousiast met specerijen werd gekookt", illustreert Karen Groeneveld. "Ik heb ook veel bewondering gekregen voor de koks die zoveel lekkere recepten kookten met eenvoudige middelen. Het was een hele boeiende tijd."

Reageer als eerste